fbpx
6 C
Delfzijl
maandag 9 december 2019
Home Agenda tips Indringend familiedrama over nationale tragedie opnieuw te zien

Indringend familiedrama over nationale tragedie opnieuw te zien

Delfzijl – Afgelopen najaar speelde Toneelgroep Jan Vos op locatie in Ten Boer en Zuidlaren een uitverkochte reeks voorstellingen GAS. De voorstelling werd erg goed ontvangen door pers en publiek. Onder meer om die reden is besloten een landelijke tournee te plannen. Toneelgroep Jan Vos is daarnaast van mening dat de perikelen rond de gaswinning voor heel Nederland relevant zijn.

Van september t/m december 2019 wordt GAS daarom in meer dan 40 theaters in het hele land gespeeld. Op zaterdag 14 december staat GAS in De Molenberg in Delfzijl.

GAS is zo’n voorstelling waar alles op zijn plaats valt. IJzersterk acteerwerk en een inventieve tekst, die vol humor de maatschappelijke catastrofe verweeft met een indringend familiedrama van drie generaties Groningers. Epicentrum van de vertelling is Hotel Boelens in Hoogezand-Sappemeer. In de jaren zestig – als de gasbel net is ontdekt – denkt eigenaar Andries een graantje mee te kunnen pikken van de aangekondigde rijkdom. Hierdoor raken de levens van zijn dochters en de mannen van de NAM
onlosmakelijk met elkaar verbonden.

GAS uitgeroepen tot een van de beste voorstellingen van afgelopen seizoen
De start van de tournee was bij het Nederlands Theater Festival in Amsterdam, waar de beste voorstellingen van het afgelopen seizoen te zien waren. Volgens het Juryrapport heeft Toneelgroep Jan Vos “een toneelstuk geconstrueerd waarin persoonlijke omstandigheden, ontwikkeling van personages, het accurate feitenrelaas en de impact van de gaswinning op Groningen elkaar versterken tot een zeer boeiende en veelzijdige dramatische vertelling – waarvan de relevantie tot ver buiten Groningen reikt.”

Het gas en de bevingen: ‘Belangrijk is dat het stuk je raakt’
‘Nu begrijp ik pas goed wat de Groningers hebben doorgemaakt’ – dat was een reactie die de spelers van het theaterstuk ‘GAS’ vaak hebben gehoord van bezoekers uit de rest van het land. ‘GAS’ is een meeslepende familiegeschiedenis die zich afspeelt boven de Groninger gasbel. Sinds het stuk vorig jaar in première ging, in een mobiel theater midden in het aardbevingsgebied van Groningen en Drenthe, trok het ruim achtduizend bezoekers – aangelokt door laaiende recensies en mond-tot-mondreclame.

‘Ga dit vooral spelen in de rest van het land, daar moeten ze het ook zien’, werd vaak door het noordelijk publiek gezegd. En omdat de bezoekers van buiten Groningen even enthousiast reageerden als de Groningers, en schouwburgprogrammeurs het stuk massaal wilden boeken, toert ‘GAS’ nu door het hele land. Inmiddels is “GAS” geselecteerd voor het Nederlands Theater Festival, waar de twaalf beste voorstellingen van het afgelopen seizoen worden vertoond.

De voorstelling toont hoe de gaswinning de levens van drie generaties beïnvloedde, en hoe het optimisme rondom de vondst van de grootste gasbel van Europa uitliep op een drama. ‘GAS’ is de derde voorstelling die schrijver Tjeerd Bischoff en regisseur Jeroen van den Berg hebben gemaakt met Toneelgroep Jan Vos, volgens het recept waarmee ze eerder 40.000 toeschouwers trokken en lovende recensies scoorden: laagdrempelig theater over actuele thema’s.

Dat de voorstellingenseries in Ten Boer en Zuidlaren in Noord-Nederland zo’n succes waren, is te begrijpen. Waarom denken jullie dat publiek elders in het land ook geïnteresseerd is?

Bischoff: “De voorstelling speelt zich af in Groningen, maar vertelt een familie-verhaal dat voor iedereen herkenbaar is. Het stuk beslaat de afgelopen zestig jaar, vanaf de vondst van het gas tot aan nu. Er trekken complete mensenlevens aan je voorbij. Er valt veel te lachen en er is ook veel in de voorstelling dat de mensen echt raakt. Wat het gas betreft, iedereen begrijpt nu zo langzamerhand dat dit geen Groningse kwestie is, maar een nationale tragedie waar het hele land verantwoordelijkheid voor draagt. Het is niet voor niets dat er een parlementaire enquête gaat komen. Daarbij, er zijn veel streken buiten de Randstad die het gevoel hebben dat ze net als Groningen gebruikt worden als wingewest: goed voor de winning van grondstoffen, het plaatsen van windmolens, asielzoekerscentra of kerncentrales.”

Drie generaties Boelens
Het drama in ‘GAS’ draait om de familie Boelens, die het gelijknamige familiehotel Boelens runt, en enkele NAM-werknemers die er kamers huren. De familie is aanvankelijk blij met de economische kansen die hun gasten lijken te brengen. Maar dat verandert als een van de NAM’ers een dochter van de familie bezwangert. We volgen de familieleden in de decennia daarna. In de hotelzaal worden ‘volkscongressen’ gehouden, waar actievoerders eisen dat Groningen profiteert van de aardgasopbrengsten. Op het eind van het stuk zijn de familieleden opgezadeld met een zwaar door bevingen gehavend hotel.

Bischoff heeft tijdens zijn research tientallen mensen gesproken: schadeslachtoffers, activisten van het Gasberaad en de Groninger Bodembeweging, verantwoordelijken in de gaswereld en politici: “Oud-CPN-burgemeester Hanneke Jagersma kon mooi vertellen over de volkscongressen in de jaren zeventig onder het motto ‘Groningen geen wingewest’.”

Moeilijker was het om de besluitnemers in politiek en gaswereld te spreken, vertelt hij. “Maar uiteindelijk heb ik er toch heel wat gesproken – één hooggeplaatste in de gaswereld wilde alleen op voorwaarde van anonimiteit uit de school klappen. Ik heb ook veel gehad aan Susan Top van het Gasberaad. En aan Jan de Jong, oud-inspecteur-generaal van het Staatstoezicht op de Mijnen, die in 2012 na de beving in Huizinge al verklaarde ‘Dit is niet veilig meer, de gaswinning moet drastisch worden teruggeschroefd’. Maar de winning werd juist opgeschroefd, met instemming van alle toenmalige coalitiepartijen. ‘Meedogenloos’, vindt De Jong dat besluit.”

Advertenties
Advertenties