Nederland – Een dak boven het hoofd is een eeuwenoude uitdrukking om een van onze eerste levensbehoeften te benoemen. Kijkend naar de taal die we hanteren zijn er nog veel meer begrippen waarbij het dak de hoofdrol speelt. Het dak is een metafoor geworden voor ons huis en nog meer zaken.
Dak repareren als de zon schijnt
Een vaak gehoorde zin: je moet het dak repareren als de zon schijnt. Overigens is dit typisch zo’n karwei dat je niet zelf gaat opknappen, maar waarvoor je een erkende dakdekker inhuurt – voor zowel reparaties als onderhoud. Maar de uitdrukking staat voor meer dan alleen het daadwerkelijke dak, deze wordt in de zakenwereld vaak gebruikt om aan te duiden dat minder winst maken in feite verlies is, en dat daar iets aan gedaan moet worden.
Het dak eraf en uit je dak gaan
Hoe het precies is ontstaan, weet niemand, maar wanneer de feeststemming dusdanig hoog oploopt, wordt vaak geroepen dat het dak eraf gaat. Rare uitdrukking eigenlijk, want het is niet bepaald ideaal om na een feestje, als iedereen het eigen dak boven zijn hoofd weer heeft opgezocht, zelf zonder dak te zitten. Zo ook het bekende uit je dak gaan; waarschijnlijk staat het dak hier voor hoofd.
Op het dak zitten
Wanneer iemand op een ouderwetse manier te kennen gegeven wordt dat hij of zij het zelf mag uitzoeken, wordt gezegd dat diegene het dak op kan. Wat daar dan vervolgens moet gebeuren, is onbekend. Behalve de dakdekker weet niemand wat hij op dat dak moet doen, maar misschien is dat juist wel de bedoeling van deze verwensing: kijk maar wat je doet.
“Kom van dat dak af”
Rockmuzikant Peter Koelewijn had in de jaren ’80 zelfs een enorme hit met een nummer dat over een dak handelde. Althans, er moest iemand van afkomen. Opzoeken van de songtekst leert ons dat ene Janne Jans, een koorddanseres, op een bordes klom bij gebrek aan beschikbaar koord. Koelewijn en andere omstanders waren het daar niet mee eens, ook omdat het eten koud werd. Het resultaat: nog altijd zingen we deze klassieker als iemand zich op een dak bevindt.
Van de daken schreeuwen
Iemand die iets aan een breed publiek kenbaar wil maken, schreeuwt dat volgens goed oud gebruik van de daken. Achterhaald, want tegenwoordig hebben we sociale media waarop je je ervaringen en meningen deelt. Toch moet er, getuige deze bekende en nog steeds populaire uitdrukking, een tijd zijn geweest waarin we letterlijk het dak opklommen en daar van alles stonden te roepen.
