Loppersum – De Groninger Bodem Beweging (GBB) slaat alarm over de groeiende invloed van multinationals via het omstreden ISDS-mechanisme (Investor-State Dispute Settlement). Volgens de stichting bedreigt dit niet alleen burgerrechten en het klimaatbeleid, maar ook de afhandeling van de mijnbouwschade in Groningen.
Op dinsdag 23 september organiseert Friends of the Earth Europe samen met SOMO een speciaal programma in het Europees Parlement. GBB neemt daaraan deel en wil Europarlementariërs laten zien welke gevolgen ISDS nu al heeft voor Groningers.
ISDS stelt buitenlandse investeerders in staat om landen aan te klagen bij geheime arbitragepanels, buiten de gewone rechter om. Daarmee krijgen bedrijven als Shell en ExxonMobil een machtspositie boven de overheid en burgers. In plaats van verantwoordelijkheid te nemen voor de mijnbouwschade in Groningen, eisen de bedrijven miljardencompensatie voor misgelopen winsten.
In februari bepaalde het scheidsgerecht dat Shell en ExxonMobil meer inzage moeten krijgen in de miljarden die nodig zijn voor schadevergoeding en versterking. Daarmee hebben de veroorzakers van de schade meer invloed op de afhandeling – “een onacceptabele situatie voor getroffen Groningers”, aldus GBB.
Ook wees het kabinet vorige week opgelopen onderhandelingen met de NAM af. Intussen staat er al voor meer dan 550 miljoen euro aan facturen open. Hoewel Den Haag belooft dat arbitrage geen gevolgen heeft voor bewoners, twijfelt GBB daar sterk aan. Voorzitter Coert Fossen vraagt zich af: “Mogen Shell en ExxonMobil straks schademeldingen betwisten? Wordt het Instituut Mijnbouwschade Groningen nóg strenger? Of lopen versterkingsprocedures vertraging op?”
Volgens GBB gaat het probleem verder dan Groningen alleen: wereldwijd gebruiken fossiele bedrijven ISDS om klimaatbeleid te blokkeren. Overheden durven soms geen strengere regels in te voeren uit angst voor miljardenclaims.
GBB roept daarom samen met andere organisaties de Europese politiek op om ISDS definitief af te schaffen. “Alleen dan krijgen publieke belangen voorrang en staan Groningers – én andere burgers – eindelijk echt op de eerste plaats.”
