Nederland – De arbeidsmarkt van de toekomst kan niet zonder een goede combinatie van werk en mantelzorg. Dat stelt de Sociaal-Economische Raad (SER) in een recent advies. Volgens de raad combineren inmiddels zo’n 2 miljoen Nederlanders hun betaalde baan met de zorg voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen. Voor veel mensen gaat dat goed, maar een groeiende groep dreigt overbelast te raken.
Tegelijkertijd neemt de vraag naar professionele zorg én mantelzorg toe. De SER waarschuwt dat het steeds belangrijker wordt om werk en zorgtaken beter op elkaar af te stemmen. Zonder aanvullende maatregelen dreigen meer mensen uit te vallen, minder te gaan werken of zelfs helemaal te stoppen met hun baan.
Meer begrip en flexibiliteit op de werkvloer
De SER pleit ervoor om mantelzorg als een normaal onderdeel van het werkende leven te beschouwen. Werkgevers zouden, waar mogelijk, maatwerk moeten bieden aan medewerkers met zorgtaken. Begrip en flexibiliteit – bijvoorbeeld in werktijden of thuiswerkmogelijkheden – kunnen volgens de raad veel druk wegnemen.
Daarbij is het ook belangrijk dat werknemers zelf tijdig het gesprek aangaan met hun werkgever over hun situatie. Openheid kan helpen om samen tot werkbare oplossingen te komen.
Acht weken betaald mantelzorgverlof
Om te voorkomen dat mantelzorgers structureel overbelast raken, adviseert de SER de invoering van acht weken betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid. Dit verlof moet dienen als een ‘ventiel’ wanneer de combinatie van werk en zorg te zwaar wordt.
Daarnaast is een passend en toereikend aanbod van vervangende zorg (respijtzorg) noodzakelijk. Dit kan mantelzorgers tijdelijk ontlasten en voorkomen dat zij langdurig uitvallen. Voor mensen met zeer intensieve en langdurige zorgtaken is verlof alleen niet voldoende. De SER adviseert te onderzoeken hoe deze groep structureel beter ondersteund kan worden.
Minder bureaucratie, meer ondersteuning
De raad wijst er ook op dat het regelen van zorg voor een naaste eenvoudiger moet. Veel mantelzorgers raken nu verstrikt in een ingewikkeld stelsel van regels en instanties. Gemeenten spelen volgens de SER een belangrijke rol in het bieden van goede ondersteuning.
Daarnaast moet worden ingezet op preventie en gezondheid om de zorgvraag waar mogelijk te beperken. Initiatieven in buurten en wijken waar mensen naar elkaar omkijken verdienen ondersteuning. Ook technologie, passende woonvormen en investeringen in de formele zorgsector blijven onmisbaar.
Volgens de SER is een zorgzame en gezonde samenleving essentieel om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te houden. Zonder goede ondersteuning van mantelzorgers komt die balans onder druk te staan.
