Appingedam – Huurders in de gemeente Eemsdelta die vastlopen in het aardbevingdossier worden al jarenlang van het kastje naar de muur gestuurd, staan bloot aan ongelijke behandeling en missen cruciale informatie over vergoedingen waar zij recht op hebben. Dat stelt Kim Velleman uit Appingedam, die zich al jaren inzet voor de belangen van huurders in de regio en een uitgebreid dossier heeft samengesteld voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).
Maanden zonder antwoord
In november was een vertegenwoordiger van BZK aanwezig in Appingedam, waar het verslag over de problemen in ontvangst werd genomen en voor werd getekend. Het contact met het BZK verloopt stroef, vragen worden niet beantwoord of maar gedeeltelijk. Het gebrek aan terugkoppeling is volgens haar kenmerkend voor hoe huurders in het aardbevingsgebied al jaren worden behandeld. “Wij huurders worden van kastje naar muurtje gestuurd. Niemand weet iets, niemand neemt zijn verantwoordelijkheid.”
Haar inzet begon rond 2019-2020, toen zij als een van de eersten bij meerdere partijen aanklopte namens huurders. Alleen de SP reageerde destijds. Via brieven aan premier Rutte en de Koning kwam uiteindelijk contact tot stand met BZK-ambtenaar Chris Kuijpers. Een gesprek met woningcorporatie Woongroep Marenland leverde niets op. Kuijpers gaf destijds zelf al aan dat Marenland niet wilde meewerken.
ZAV-regeling: huurders weten van niks
Een van de meest prangende kwesties betreft de Zelf Aangebrachte Voorzieningen-regeling (ZAV). Deze vergoeding compenseert huurders voor verbeteringen die zij zelf in hun woning hebben aangebracht en die verloren zijn gegaan bij sloop of versterking. De regeling kwam er mede dankzij acties van Velleman en andere huurders uit onder meer Middelstum.
De regeling startte pas in 2022, terwijl veel huurders al jaren eerder met sloop of versterking te maken hadden gekregen. Huurders kunnen kiezen tussen een woningopname of een vaste vergoeding van 3.000 euro. Wie een opname laat uitvoeren, kan in sommige gevallen aanspraak maken op tienduizenden euro’s.
Velleman wijst erop dat veel huurders in plaatsen als Middelstum, Garrelsweer, Loppersum, Schildwolde en Zandt nooit van de regeling hebben gehoord. Ook weten veel mensen niet dat zij, als zij eerder het vaste bedrag hebben ontvangen, een herziening kunnen aanvragen met eigen foto’s als bewijs. Wie de ZAV-regeling wél kent, weet vaak niet dat ook zij nog een herziening kunnen indienen. “Wij zijn van mening dat deze informatie bewust wordt tegengehouden, omdat het veel geld kost,” aldus Velleman. De ZAV-lijst zelf is bovendien onvolledig: NCG heeft het Dagblad van het Noorden laten weten die lijst aan te passen, maar dat is tot op heden niet gebeurd. Ook staat er nog steeds vermeld dat huurders kassabonnen moeten inleveren, een eis die al eerder van tafel was gehaald na media-aandacht.
Ongelijke behandeling
Velleman signaleert structurele ongelijkheid tussen huurders onderling. Woningcorporaties hanteren elk hun eigen sociale plan met verschillende bedragen. Ook de berekening van de woonlastengarantie verschilt per corporatie: Marenland rekende met een gemiddelde van energie- en gaskosten, Groningerhuis nam de oude huurprijzen over.
Bewoners van de Pieter Venigastraat en de G. Raapstraat in Appingedam ontvingen bovendien helemaal geen woonlastengarantie, terwijl omwonenden die naar dezelfde wijk verhuisden dat recht wel hadden. Ook ontvingen zij onterecht een afwijzing voor de overlastvergoeding. Een NCG-medewerker heeft deze gevallen inmiddels opgepakt, maar Velleman benadrukt dat er meer gedupeerde bewoners zijn die niet eens weten dat hun afwijzing herzien kan worden. Met name bewoners die buiten Appingedam zijn gaan wonen zijn hiervan niet op de hoogte.
Woongroep Marenland: een lange lijst van klachten
Over Woongroep Marenland, inmiddels opgeheven, is Velleman uitgesproken hard. Huurders zouden zijn uitgelachen, bedreigd en in een hoek gedrukt. Beloften werden niet nagekomen: zo was toegezegd dat huurders zouden terugkrijgen wat ze hadden, maar zaken als openslaande deuren moesten bewoners alsnog zelf bekostigen. Wie de aanpassingen betaalde maar later vertrok, zag een groot deel van zijn investering verdampen via een door Marenland opgesteld afschrijvingsschema.
Verder zijn er vragen over verdwenen dossiers. Acantus, dat een deel van het Marenland-bezit heeft overgenomen, zegt niet verder terug te kunnen kijken dan 2021. Velleman vraagt zich af of Marenland hierbij bewust informatie heeft achtergehouden. “Dit betekent dat alle gegevens van Marenland en alle informatie van de huurders verdwenen zijn.”
Bouwfouten, vergoedingen en gezondheidsproblemen
In nieuwbouwwoningen en versterkte woningen doen zich structureel problemen voor: lekkages, scheuren, slechte waterafvoer, te hoog of te laag geplaatste bestrating en schuren die vochtig worden. In de wijk Opwierde ontbreken funderingsplaten onder de woningen, waardoor zand wegspoelt en verzakkingen ontstaan. Er zijn al ongelukken mee gebeurd.
Daarnaast signaleert Velleman een stijgende lijn in astmaklachten en vochtproblemen in het hele gebied, zowel in nieuwbouw als in versterkte woningen. “Ik heb zelf astma gekregen door het huis.” In een aantal wijken zijn ook schimmelproblemen in nieuwbouwwoningen gemeld.
Bewoners van onder meer de Pieter Venigastraat en de G. Raapstraat ontvingen bovendien geen vergoeding voor de nutsvoorzieningen — gas, water, licht, internet en televisie — die zij tijdens hun verblijf in wisselwoningen zelf hebben betaald.
Ook het afschaffen van de salderingsregeling speelt een grote rol voor huurders in de regio. In de wijk Opwierde zijn huren van voormalige Marenland-bewoners gekoppeld aan de gemiddelde energielasten over drie jaar. Daardoor dreigt de woonlastengarantie te vervallen zodra de salderingsregeling wijzigt. BZK verwijst voor dit vraagstuk naar het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en stelt dat de woonlastengarantie een zaak is van de corporaties zelf, waarvoor geen wettelijke bepalingen gelden. Huurders in Opwierde worden voor verdere vragen doorverwezen naar de corporaties van KR8 in Groningen. Velleman noemt dit antwoord kenmerkend: “Weer worden bewoners doorgestuurd zonder dat iemand de verantwoordelijkheid neemt.”
Dit is nog maar een klein deel van de problemen die spelen in de afhandeling van het aardbevingsdossier.
Wat er volgens Velleman moet veranderen
Velleman pleit voor één centraal loket waar huurders terechtkunnen met vragen, formulieren en begeleiding door het hele proces. Verder vraagt zij om betere communicatie vanuit instanties, openheid van dossiers, gelijkheid in vergoedingen tussen corporaties, en een onafhankelijke bemiddelaar zodat huurders niet langer naar de huurcommissie of de rechtbank hoeven.
Op korte termijn wil zij onder meer duidelijkheid over de overlastvergoedingen voor batch 1588, de ZAV-opnamerapporten uit 2020 die bewoners nooit hebben ontvangen, en de kosten die huurders in wisselwoningen zelf hebben betaald voor nutsvoorzieningen.
“Ons vertrouwen is flink beschadigd. Jullie hebben allemaal gefaald. En wij huurders mogen daar een oprechte, gemeende excuus voor ontvangen.”
