Groningen – Deze week start in 22 Nederlandse ziekenhuizen een groot onderzoek, waarin wordt gekeken ofhet vaccin tegen tuberculose (het BCG-vaccin) bescherming biedt tegen de gevolgen van een infectie met het coronavirus (COVID-19) bij kwetsbare ouderen. Alle UMC’s én de Santeon topklinische ziekenhuizen, waaronder het Martini Ziekenhuis, nemen deel aan het onderzoek, dat wordt gecoördineerd door het UMC Utrecht. Het ministerie van VWS en ZonMw hechten groot belang aan het onderzoek en hebben het als urgent bestempeld.
Het coronavirus blijkt vooral kwetsbare ouderen ernstig ziek te maken, met risico op overlijden. Op dit moment is er nog geen vaccin tegen het virus beschikbaar. Eerder onderzoek toonde al aan dat het BCG-vaccin niet alleen beschermt tegen tuberculose, maar ook het afweersysteem een tijdelijke ‘boost’ kan geven tegen andere ziekteverwekkers. Mogelijk biedt dit ook gedeeltelijke bescherming tegen een infectie met het coronavirus. Longarts Henk Kramer van het Martini Ziekenhuis: ‘Als het BCG-vaccin inderdaad de kans op een infectie met het coronavirus verkleint of leidt tot een milder verloop van de ziekte, dan zou dat natuurlijk heel goed nieuws zijn. Mooi om te zien dat we met zoveel ziekenhuizen de krachten bundelen om dit onderzoek op te zetten en uit te voeren.’
Kwetsbare ouderen
Deelnemers aan het onderzoek zijn 60 jaar of ouder, onder behandeling in één van de deelnemende ziekenhuizen en hebben een chronisch ziekte of een operatie achter de rug. Patiënten worden gevraagd om deel te nemen aan het onderzoek door hun behandelend arts. Om zo snel mogelijk resultaten te hebben worden er de komende twee maanden landelijk tussen de 5.200 en 7.000 kwetsbare ouderen benaderd. Voor het Martini Ziekenhuis betekent dit 300-350 patiënten. De helft van hen krijgt eenmalig het BCG-vaccin toegediend, de andere helft krijgt een placebo (een vloeistof zonder werking); dit wordt bepaald door loting. De deelnemers met en zonder BCG-vaccinatie worden gedurende 6 maanden gevolgd op: (a) het aantal corona-besmettingen dat optreedt, en (b) het aantal luchtweginfecties waarvoor een medische behandeling noodzakelijk is. Rond het einde van dit jaar worden de eerste resultaten verwacht.
Bewezen veilig
Het BCG-vaccin is het meest toegediende vaccin ter wereld en wordt al tientallen jaren zonder problemen gebruikt tegen tuberculose. Het vaccin is dus bewezen veilig en de mogelijke bijwerkingen zijn bekend. In de laatste maanden zijn er steeds meer signalen gekomen dat het BCG-vaccin inderdaad bescherming biedt tegen luchtweginfecties. De BCG-PRIME studie is de vierde studie in Nederland met het BCG-vaccin tegen COVID-19 in korte tijd.
Brede samenwerking
De BCG-PRIME studie is opgezet door het UMC Utrecht met steun van het ministerie van VWS en is gefinancierd door middel van een ZonMw-subsidie van maximaal € 8.5 miljoen. Aan de studie nemen deel de Nederlandse academische ziekenhuizen (Amsterdam UMC, Erasmus MC, LUMC, Radboudumc, UMC Groningen, UMC Maastricht, UMC Utrecht), de Santeon topklinische ziekenhuizen (Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, Catharina Ziekenhuis, Maasstad Ziekenhuis, Martini Ziekenhuis, Medisch Spectrum Twente, OLVG, St. Antonius Ziekenhuis) en verder Amphia Ziekenhuis, Ziekenhuis Bernhoven, Haga Ziekenhuis, Ikazia Ziekenhuis, Jeroen Bosch Ziekenhuis, Meander Medisch Centrum, Rijnstate Ziekenhuis en het Zuyderland Ziekenhuis.
