Eemsdelta – Energiecoöperatie Zonnedorpen is gestart met de uitrol van haar thuisbatterijen. Zes dorpen de handen ineen geslagen om een bijdrage te leveren aan de energietransitie en de zelfvoorzienendheid van huishoudens . Samen hebben zij deze energiecoöperatie opgericht en nu gaan ze ruim 90 thuisbatterijen met een slimme aansturing installeren om het verschil tussen vraag en aanbod bij hun zonneveld op te lossen. De batterijen kunnen door de koppeling met hun software-oplossing het elektriciteitsnet lokaal ontlasten op uitzonderlijke piekmomenten. Bewoners behouden daarbij volledige zeggenschap over hun installatie en hun eigen data.
De eerste installaties van de lokale energiegemeenschap draaien al ruim een jaar. De succesvolle pilotfase met bijna vijftig installaties heeft aangetoond dat de terugverdientijd momenteel vier tot acht jaar is. Het slimme Energie Management Systeem (EMS), dat door Energiecoöperatie Zonnedorpen zelf doorontwikkeld is, stuurt autonoom op lokaal weer, opwek en verbruik in de woning. Zo wordt elektriciteit van hun eigen zonneveld opgeslagen en gebruikt op financieel en energetisch gunstige momenten. Daarnaast wordt in het systeem data van netbeheerder Enexis gekoppeld om de thuisbatterijen netvriendelijk te laden. Zo kan de gemeenschap direct handelen bij incidentele piekmomenten bij netbeheerders. Dit in tegenstelling tot financieel gedreven batterij-oplossingen die daar geen rekening mee houden en netcongestie kunnen veroorzaken, of zelfs verergeren. Alle data blijft binnen de woning. Op deze manier behouden bewoners volledige zeggenschap over hun installatie.
Stap naar lokale energiegemeenschappen
Willem Schaap, voorzitter van Zonnedorpen: “Met de opschaling willen wij toewerken naar een lokale energiegemeenschap waarin energie tijdelijk wordt opgeslagen wanneer er een overschot is en beschikbaar gemaakt wordt wanneer er tekorten dreigen. Zo wordt ook het elektriciteitsnet ontlast. Op termijn zien wij een gelaagd systeem voor ons met thuisbatterijen, buurt- en dorpsbatterijen en opslag bij transformatorstations. Ook werken wij momenteel aan plannen voor grotere batterijen voor boeren, bedrijventerreinen en andere grootverbruikers bij ons in de buurt.”
Financiële opbrengsten direct inzichtelijk
“Dit is het moment waarop we de stap maken van testen naar opschalen,” vervolgt Willem Schaap. “We hebben laten zien dat deze aanpak technisch werkt en weten dat we per batterij de piek in de wijktrafo substantieel verlagen. Bewoners zien via het systeem direct wat het prijsverschil is tussen de stroom die zij uit hun batterij halen en de marktprijs. Zo weten zij exact hoeveel zij op dat moment besparen. Het lokale draagvlak is door deze prikkel groot en wij zijn blij dat er nu meer huishoudens mee kunnen doen. Zeker door wat er nu in de wereld gebeurt en door onze lokale geschiedenis van de gaswinning is zeggenschap over energie hier extra belangrijk. Wij willen iedere bewoner helpen om van het aardgas af te komen. Niet top-down, maar vanuit bewoners en lokale gemeenschappen. Zo is en blijft energie echt van ons allemaal.”
Voorbeeld van regie in eigen hand
De landelijke koepel van energiecoöperaties Energie Samen ziet Zonnedorpen als een voorbeeld van lokaal ondernemerschap. Voorzitter Siward Zomer: “Het is belangrijk dat mensen weer de regie nemen over hun energie en actief bijdragen aan het lokaal balanceren van vraag en aanbod, ook met behulp van opslag. Zo hoeft er minder stroom van de buitenlandse of commerciële markt gekocht te worden, om de tekorten aan te vullen. En door vraag en aanbod goed in balans te houden kan er steeds meer opwek direct gebruikt worden, wat het stroomnet ook weer ontlast. Zonnedorpen wil aardgasvrij wonen zo snel mogelijk realiteit maken en laat zien dat zij de lokale gemeenschap ook meekrijgt bij het lokaal slimmer benutten van het stroomnet. Collectieve inkoop en afstemming maakt deze oplossing vele malen efficiënter dan individuele thuisbatterijen. Dit voorbeeld kan op veel grotere schaal worden toegepast, maar dan moeten onze overheid en de netbeheerders deze collectieve inzet en flexibiliteit wel gaan waarderen én investeren in de opschaling van een collectieve aanpak van lokale opslag. Op dit moment ontbreekt nog een samenhangend beleidskader dat dit soort collectieve systemen structureel ondersteunt en zijn ze voor hun opschaling afhankelijk van bij elkaar gesprokkelde innovatiesubsidies.”
