Nederland – Versterken van de vaccinatiegraad, verbreding van de aanpak suïcidepreventie, het bevorderen van seksuele gezondheid, tegengaan van overgewicht, mentale veerkracht verstevigen en aandacht voor vrouwengezondheid zijn voorbeelden van gezondheidsprioriteiten waarvoor bijzondere aandacht nodig is. Dat is vastgesteld in de nieuwe Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028. Op voorstel van staatssecretaris Tielen (Jeugd, Preventie en Sport) heeft de ministerraad ingestemd met deze nota met de uitdagingen en prioriteiten op het gebied van volksgezondheid en preventie voor de komende jaren.
Gemeenten dichtbij mensen
Op basis van de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 gaan gemeenten, GGD’en, regionale en lokale partners aan de slag om gemeentelijk gezondheidsbeleid verder uit te werken en vast te stellen. De Wet publieke gezondheid (Wpg) schrijft voor dat gemeenten dit binnen 2 jaar na het uitkomen van de landelijke nota moeten doen. Gemeentelijk gezondheidsbeleid – van welzijnsvoorzieningen tot gezonde inrichting van de openbare ruimte – is belangrijk omdat mensen daar in de praktijk van alledag veel effect van merken.
Lichamelijk, mentaal en sociaal
Staatssecretaris Tielen: “De gezondheidsuitdagingen van deze tijd zijn omvangrijk. We hebben bijvoorbeeld te maken met vergrijzing maar ook gezondheidsverschillen blijven aandacht vragen, zowel tussen verschillende inkomensgroepen als tussen vrouwen en mannen. Leefstijl heeft grote impact en de mentale gezondheid – vooral bij jonge mensen – staat onder druk. We zijn als samenleving op allerlei manieren aan zet om die uitdagingen zo goed mogelijk het hoofd te bieden. En daar zullen we – landelijk, regionaal en lokaal, hand in hand met gemeenten – de komende jaren volop mee aan de slag zijn. Voor ons allemaal geldt dat vooruitkomen in het leven begint met opgroeien, ontwikkelen en leven in zo goed mogelijke gezondheid: lichamelijk, mentaal en sociaal.”
Aan de slag
Voorbeelden van prioriteiten die aandacht krijgen in de uitwerking van landelijk en lokaal gezondheidsbeleid:
- Om vaccinatiegraden te verhogen, wordt o.a. ingezet op het uitbreiden en intensiveren van de wijkgerichte vaccinatieaanpak waarmee bijvoorbeeld in Amsterdam goede eerste resultaten worden behaald.
- Rijk en gemeenten trekken samen op om seksuele gezondheid te bevorderen en te beschermen. Met de kennis en ervaring van de GGD worden gemeenten opgeroepen seksuele gezondheid structureel op te nemen in hun gezondheidsbeleid en te verbinden met thema’s als mentale gezondheid, (overmatig) middelengebruik, leefomgeving en sociale veiligheid.
- Rijk en gemeenten staan samen voor de taak om de mentale gezondheid duurzaam te verbeteren, met speciale aandacht voor jongeren en andere risicogroepen. Gemeentelijke (en digitale) inloopvoorzieningen waar mensen met vragen en zorgen terecht kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.
- Per 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Dat betekent ook dat gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen om lokaal een brede en samenhangende aanpak voor suïcidepreventie te ontwikkelen. Gemeenten ontvangen daarvoor vanaf 2026 jaarlijks 10 miljoen eirovia het Gemeentefonds.
- Lokale partners zetten in op voorkomen en terugdringen van overgewicht, bijvoorbeeld via kinderopvang, scholen en de jeugdgezondheidszorg. En natuurlijk ook door sporten en bewegen te stimuleren.
- Met betrekking tot vrouwengezondheid draagt het vorig jaar gestarte ZonMw-kennisprogramma Vrouwspecifieke Gezondheid bij aan het bouwen van een landelijk netwerk van zorgprofessionals, onderzoekers, patiëntenverenigingen, verzekeraars en werkgevers. Dit netwerk ontwikkelt een platform zodat vrouwen sneller de juiste zorg vinden. De Nationale Strategie Vrouwengezondheid wordt in 2026 uitgewerkt tot een concrete werkagenda.
De Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland en een brede afvaardiging van gemeenten en GGD’en.
