Nederland – Op een windstille julimiddag brandde de zon genadeloos op de haven van Delfzijl. Marktkooplui wapperden vergeefs met folders om hun aardbeien tegen de hitte te beschermen. Binnen een uur sloeg de geur van rijp fruit om naar overrijp. Ook vissers op de pier merkten hoe snel vers gevangen makreel in warme plastic tassen opwarmde. Hoe voorkom je dat bederf als de thermometer boven de dertig graden klimt? Het antwoord vraagt geen hightech, maar simpele, betrouwbare oplossingen die overal in Eemsdelta werken.
Lokale hitte vraagt om slimme koeloplossingen
Voorjaarsweekenden lokken hele families naar de markten van Appingedam of de havenfeesten in Termunterzijl. Zowel kooplui als bezoekers kampen met hetzelfde probleem: etenswaren, dranken of verse vis moeten urenlang vers blijven terwijl er nauwelijks schaduw is. Vooral bij temperaturen boven de 25 graden neemt het risico snel toe dat bacteriën zich razendsnel vermenigvuldigen. Precies hier kan een goed geïsoleerde, bijvoorbeeld van stevig materiaal gemaakte piepschuim koelbox, het verschil maken. Zo’n koelbox houdt de inhoud urenlang koud wanneer deze vooraf gevuld wordt met bevroren koelelementen of ijs. Ze zijn licht te vervoeren, schokbestendig en kunnen zelfs dienen als geïmproviseerde zitplaats.
Koelen verlengt smaak en veiligheid
Marktkooplui vertellen dat eenvoudige koelmaatregelen niet alleen de houdbaarheid verlengen, maar ook de smaak behouden. Een studie van Wageningen University uit 2022 toont aan dat verse aardbeien bij een constante temperatuur van 4 graden Celsius tot drie dagen langer hun aroma behouden dan bij kamertemperatuur. Vergelijkbare resultaten werden gemeten bij gekoelde vis. Consumenten profiteren dubbel: minder verspilling en veiliger, verser eten. Wie de koelbox al in de kelder of garage op een koele plek klaarmaakt, kan bovendien langer de koude bewaren. Op markten is het slim om kwetsbare producten in kleine porties te verdelen en alleen te pakken wat op dat moment nodig is.
Doorwinterde marktbezoekers plannen slim
Ervaren marktgangers in Eemsdelta plannen hun route nauwkeurig. Vroeg in de ochtend zijn de gangpaden tussen de kramen nog schaduwrijk, wat de eerste aankopen makkelijker maakt. Wie pas rond het middaguur arriveert, moet rekening houden met drukte en felle zon. Sommige bezoekers zetten zware aankopen eerst in de auto en keren daarna terug om de rest van de dag onbezorgd rond te lopen. Zo wordt voorkomen dat koelwaar onnodig lang wordt blootgesteld aan hitte.
Regionale markten bieden logistieke oplossingen
Steeds meer organisatoren spelen hierop in. Zo heeft de weekmarkt in Loppersum gratis koelstations waar klanten hun aankopen tijdelijk kunnen bewaren. De organisatie benadrukt dat dit niet alleen het comfort verhoogt, maar ook de lokale verkoop stimuleert. Volgens een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2023 gaf 62 procent van de bezoekers aan langer te blijven als ze zich geen zorgen hoeven maken over bederfelijke producten. Voor kooplui betekent dit meer omzetkansen in de middag. Gezinnen gebruiken die extra tijd om koffie te drinken of met de kinderen naar de muziekoptredens te gaan.
Vissers in Eemsdelta zweren bij directe koeling
Direct na de vangst begint de race tegen de klok. Wie op de Eems of langs de kust vist, weet dat warm weer vis binnen enkele uren oneetbaar kan maken. Daarom zorgen veel vissers dat de koeling al aan boord geregeld is.
Vissers uit Termunterzijl raden aan om koelboxen te vullen met een laag grof ijs voordat de eerste vis aan boord komt. Zo blijft de temperatuur laag en worden geurtjes beperkt. Onderzoek van het Nederlands Visserij Instituut uit 2021 liet zien dat directe koeling de bacteriedruk op makreel met tot wel 80 procent vermindert. Ook voor hobbyvissers zijn deze maatregelen eenvoudig toe te passen. Zelfs bij korte tochten loont het de moeite, omdat de vangst op de terugweg vaak nog uren vervoerd moet worden. Wie de vis bovendien in vochtig krantenpapier wikkelt, voorkomt uitdroging en behoudt de structuur.
