Groningen – Uit een onderzoek van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is gebleken dat huishoudens geen gezondheidsrisico’s hebben gelopen door de aanwezigheid van kwik in Gronings aardgas. Het onderzoek werd gestart in juni 2022 nadat notulen van de Maatschap Groningen over de periode 2012-2015 openbaar werden. In deze notulen werd gesproken over hogere dan verwachte kwikconcentraties in het Gronings aardgas. De Maatschap Groningen maakte deel uit van het ‘Gasgebouw’, een samenwerking tussen de Rijksoverheid, Shell en ExxonMobil voor de winning en verkoop van Gronings aardgas. Destijds heeft de Maatschap deze kwestie niet gemeld bij SodM.
Kwik is van nature aanwezig in aardgas, en na winning wordt het kwikgehalte verlaagd door middel van koeling en filtratie. Toch kan er nog steeds kwik aanwezig zijn in het aardgas dat bij mensen thuis via de gasleiding komt. Bij het gebruik van gas voor koken of het gebruik van een geiser kunnen binnenshuis kwikdampen ontstaan. Kwik valt onder de zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) volgens de EU-verordening REACH. Er is echter geen norm vastgesteld voor de toegestane hoeveelheid kwik in aardgas voor huishoudens. Een te hoge concentratie kwik is schadelijk voor de gezondheid, en daarom heeft SodM nader onderzoek uitgevoerd.
SodM pleit voor gezondheid als onderdeel van gaskwaliteit In Nederland zijn er wettelijke regels voor de kwaliteit van aardgas (Ministeriële Regeling Gaskwaliteit), voornamelijk gericht op veiligheids- en kwaliteitsaspecten. Er zijn echter geen normen voor mogelijke gezondheidseffecten van het gebruik van gas bij huishoudens. Francine Kiewiet de Jonge, directeur Gasnetten en Gaswinning Groningen bij SodM, benadrukt het belang van het beschermen van de gezondheid bij het stellen van veiligheidseisen voor gaskwaliteit. In de energietransitie zal het vaker voorkomen dat andere gassen aan aardgas worden toegevoegd.
Informatie van NAM en GTS
Bij het winnen en transporteren van Gronings aardgas naar huishoudens zijn de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en Gasunie Transport Services (GTS) betrokken. De NAM wint gas uit het Groningen-gasveld en levert dit aan GTS, dat het landelijk gastransportnet beheert. SodM heeft informatie opgevraagd bij zowel de NAM als GTS over metingen en rapporten met betrekking tot kwik in Gronings aardgas. Uit deze informatie blijkt dat de NAM in 2014 een berekening heeft gemaakt van de blootstelling aan kwik door huishoudens.
RIVM: Gronings aardgas niet schadelijk voor de gezondheid
SodM heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gevraagd de berekening te controleren en te beoordelen of de piekblootstelling aan kwik gevolgen kan hebben gehad voor de gezondheid. Het RIVM heeft vastgesteld dat de berekening correct is uitgevoerd. De gemiddelde dagelijkse blootstelling aan kwik blijft ruim onder de gezondheidskundige advieswaarde. Hoewel er piekbelastingen zijn geweest die de advieswaarde overschreden, is dit volgens het RIVM niet schadelijk geweest vanwege de lage concentraties kwik in het aardgas.
Verminderd gebruik van Gronings aardgas
In het verleden werd het merendeel van het aardgas dat in huishoudens werd gebruikt gewonnen uit het Groningen-gasveld. Tegenwoordig is het aandeel van Gronings aardgas in het totale gasvolume voor huishoudelijk gebruik sterk verminderd door de afname van gaswinning uit het veld.
