Groningen – Gedeputeerde Pascal Roemers van de provincie Groningen en wethouder Manouska Molema van de gemeente Groningen hebben vanmiddag in Den Haag de whitepaper ‘(Juridische) instrumenten voor een gezonde voedselomgeving’ overhandigd aan minister Jan Anthonie Bruijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De urgentie is groot, want overgewicht en obesitas zijn een groeiend probleem voor de volksgezondheid. De overhandiging vond plaats tijdens Goud uit Groningen, een netwerkbijeenkomst van de provincie Groningen dat dit jaar in het teken staat van Gezondheidszorg en Arbeidsmarkt.
De whitepaper geeft gemeenten juridische en beleidsmatige instrumenten om de voedselomgeving gezonder te maken en gezondheid explicieter mee te wegen in beleid. Daarbij wordt niet alleen naar gezondheidsbeleid gekeken, maar juist naar de samenhang met ruimtelijk beleid, vergunningverlening en regelgeving. De whitepaper laat zien hoe het recht – waaronder internationale mensenrechten zoals het Kinderrechtenverdrag, de Grondwet, de Wet publieke gezondheid en de Omgevingswet – kan worden benut om, via een gezondere voedselomgeving, gezondheid te beschermen en te bevorderen.
Wethouder Molema: “Deze whitepaper geeft gemeenten helder inzicht in wat wel kan. Daarmee kunnen we lokaal stappen zetten, maar landelijke actie blijft cruciaal.”
Gezonde leefomgeving belangrijk
Steeds meer mensen, ook kinderen, leven met gezondheidsrisico’s vanwege een ongezonde leefstijl. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat deze ontwikkeling in sterke mate wordt beïnvloed door de leefomgeving. Het gaat om het aanbod van fastfood, van supermarkten en reclame in de openbare ruimte. In een omgeving waarin ongezond voedsel overvloedig aanwezig is, is het vaak lastig gezonde keuzes te maken.
Voedselwet is noodzakelijk
De huidige wetgeving, waaronder de Omgevingswet, biedt onvoldoende mogelijkheden om het aanbod van ongezond voedsel te weren uitsluitend vanwege de schadelijke effecten op gezondheid. De whitepaper laat zien dat gemeenten binnen bestaande kaders al meer kunnen doen, maar dat structurele verbetering alleen mogelijk is met landelijke regelgeving.
Gedeputeerde Roemers: “Als we blijven wachten, lopen de gezondheidsverschillen alleen maar verder op. Preventie begint bij een gezonde leefomgeving, maar gemeenten krijgen daar nu onvoldoende juridische ruimte voor. Een brede Voedselwet is noodzakelijk om inwoners beter te beschermen en de zorgvraag in de toekomst beheersbaar te houden. Zonder landelijke actie blijft preventie een papieren ambitie.”
Instrumenten voor gemeenten
De whitepaper is een uitgave van de Aletta Jacobs School of Public Health: https://www.rug.nl/aletta/research/healthy-living-enviroment/nieuws/whitepaper-gezonde-voedselomgeving
